خيار شكم را لينت مىبخشد ، براى معده خوب است به كبد و مثانه زيان نمىرساند و براى مثانه سودمند مىباشد . بوئيدن آن شخص از حال رفته و بيهوش شده را سرحال مىآورد ، پيشاب را زياد مىكند و خوردن [ دانه ] آن با شير و ضماد آن براى زخم مثانه خوب است . ضماد برگ خشك آن در گازگرفتگى سگ هار و ضماد آن با عسل در كهير 1 * سودمند مىباشد ( ديوسكوريد : 2 * ) ، قثد [ خيار ] و قثاء [ خيار چنبر ] هر دو سرد و تر مىباشند و خيار سرد و تر است . دندان را جلا مىدهد و خوردن 2 ابولوس 3 * از ريشه گرد شده قثاء بستانى قىآور مىباشد ( رازى : 4 * ) ، خيار و خيار چنبر حرارت را مىشكنند و تشنگى را فرومىنشانند خصوصا تخم آنها و طبيعت را نرم و مثانه را پاك مىكند و سوزش ادرار را از بين مىبرند ( هروى : 5 * ) . خيار را به عربى قثد و سداف ، به رومى قيطراانكورن و در خراسان خيار بادرنگ و خيار كوچك را كه داراى پرز باشد شعارير مىنامند ( ابو ريحان : 6 * ) ، به شيرازى خيار بالنگ و به پارسى بادرنگ ناميده مىشود . در تبهاى محرقه سودمند است . اگر 300 - 150 گرم افشره آن را با 25 گرم نبات تناول نمايند صفرا را خارج مىكند . خيار كوچك بهتر و در التهاب كبد موثر و آب آن از آب خيار چنبر بهتر است . خوردن 10 گرم پوست خشك‌شده آن باعث آسان شدن زايمان مىشود ( انصارى : 7 * ) . خيار گشاينده مجارى كبد ، خارج‌كننده سنگ و در تبهاى شديد و يرقان و سردرد موثر مىباشد . آب خيار زرد صفرا را بهتر خارج مىكند ، اگر قدرى نيلوفر به آب خيار اضافه نمايند [ پس از يك شبانه‌روز ] آن را صاف و سپس به‌نوشند چهره را خوشرنگ مىكند . خيار را بايد با زنييان و معجونهاى گرم و عسل خورد تا خلط بد در بدن ايجاد نشود . تخم خيار از تخم خيار چنبر سردتر و در تبهاى گرم ، التهاب كبد ، التهاب سپرز ، شش و زخم آن سودمند مىباشد . ضماد آن با بوره و عسل در ورم جلد موثر مىباشد ( حكيم مومن : 8 * ) . ماليدن پاره كرده آن بر پيشانى در رفع بيخوابى و خوردن آن در ضعف ناشى از اسهال مفرط ، يرقان موثر مىباشد . ضماد مغز و تخم خيار در التهاب معده ، احشاء ، ورم گرم ، اكزما ، زردزخم ، كهير ، خارش بدن و خشكى پوست سودمند مىباشد . پوست خيار وضع حمل را آسان مىنمايد . و زنان باردار نبايد پوست آن را بخورند ولى خوردن خيار با پوست و نمك براى افراد ديگر بهتر از خوردن پوست گرفته آن است زيرا از معده سريع‌تر عبور مىكند ( عقيلى خراسانى : 9 * ) . خيار در طپش قلب سودمند است و " اين مولف در حميات محرقه 10 * كه با ساير مبردات انتفاعى حاصل نمىشد در ايام تزايد بعد از تنقيه كامل دوا و غذاى مريض را منحصر به مغز خيار نمود كه سه روز متواتر شفا حاصل شد و بسيارى از نوبه‌هاى غب خالص 11 * را با مغز خيار وافر علاج نمودم بالجمله در امراض صفراويه عجيب . . . " ( سلطان الحكماء : 12 * ) . تركيبات شيميائى : هر يكصد گرم خيار محتوى 8 / 2 - 5 / 2 گرم كربوهيدرات ، 9 / 0 - 5 / 0 گرم پروتئين ، 5 / 0 - 1 / 0 گرم چربى ، 20 - 13 ميلىگرم كلسيم ، 28 - 25 ميلىگرم فسفر ، 5 / 1 - 1 / 1 ميلىگرم آهن ، 6 - 5 / 5 ميلىگرم كلر ، 17 - 7